Song of Songs

Afgelopen woensdag heb ik een lezing bijgewoond van Ruud Bartlema. Hij is theoloog en kunstenaar en kreeg les van Maarten Krabbe, de vader van Jeroen (die onlangs zo prachtig Van Gogh zocht in het gelijknamige programma) en grootvader van Jasper (van wie wij mooi werk in de woonkamer hebben hangen). Bartlema is groot bewonderaar van Marc Chagall. Wat een heerlijkheid om twee uur lang te luisteren naar iemand die zo begeisterd kan vertellen. Marc Chagall werd eind 19e eeuw geboren in de Wit Russische provinciestad Vitebsk in een typisch joods gezin dat de sfeer ademde van de mystiek van het Chassidisme. Tot aan zijn dood (hij werd 97 jaar!) heeft hij geschilderd vanuit de diepe indruk die de verhalen en ervaringen uit zijn kindertijd op hem maakten. Een van de eerste reproducties die Marien en ik samen kochten om ons huis wat kleur te geven was dit schilderij van Chagall:

Iedere avond kijk ik er naar, omdat het naar onze slaapkamer is verkast. Het is een scene uit het Bijbelse Hooglied (Song of Songs), en het is het vierde schilderij van een serie van vijf. Het origineel hangt in het Chagall-museum in Nice (ik heb direct zin om mijn zomervakantie te koersen op Nice..)

Een bruidspaar zit op de rug van een vliegend paard boven een massa mensen. Rechts zweeft een vreemdsoortige dier en rechtsonder is een boom afgebeeld. Bartlema heeft dit schilderij niet besproken woensdag, maar ik heb het opgezocht op internet (https://gerryco23.wordpress.com/2013/10/08/the-chagall-museum-in-nice-a-dream-of-all-humanity)

Er zitten –zoals zo vaak bij Chagall- meerdere betekenissen en verwijzingen in dit schilderij. Het paard staat voor de lichamelijke liefde en verlangen, maar verwijst ook naar Pegasus, het gevleugelde paard uit de Griekse mythologie dat staat voor poezie. Het gezicht van de bruidegom is groen van geluk (een Jiddische verwijzing naar extase). In de mensenmassa beneden worden de Thora en menorahs omhoog gehouden wat zou kunnen betekenen dat het koppel boven Jeruzalem vliegt. Het dier rechts, dat op z’n kop afgebeeld is, lijkt een combinatie tussen een haan en een schaap wat voor een versmelting van het mannelijke en het vrouwelijke staat. De boom is waarschijnlijk de levensboom uit het Paradijs. Het schilderij drukt de liefde tussen geliefden uit, maar ook de liefde van de mensen voor hun god.

Dit schilderij is gebaseerd op onderstaande passage uit Hooglied (5.2)

 Ik sliep,maar mijn hart was wakker

Hoor! Mijn lief klopt aan

Doe open, zusje, mijn vriendin,

Mijn duif,mijn allermooiste

Mijn hoofd is nat van de dauw

Mijn lokken vochtig van de nacht

Ik bedoel maar. Zoveel romantiek. Dit schilderij hangt daar perfect in de slaapkamer..

4 thoughts on “Song of Songs

  1. Hallo Mirjam,
    Een paar maanden geleden was ik ook bij een lezing over Chagall.
    Ik weet niet meer of het door Ruud Bartlema was maar ik heb ook 2 uur lang bijna ademloos geluisterd!
    Ik genoot altijd al van zijn schilderijen en vooral van de kleuren maar nu heb ik ook Chagall meer als mens leren kennen en ik kijk nu met nog meer respect.
    We hebben gevraagd of hij nog een lezing wil geven over hem en dat gaat waarschijnlijk wel gebeuren.
    Ik kan me er nu al op verheugen!
    Dank voor je inspirerende mailtjes,
    hartelijke groet,
    Tonny.

  2. hallo Mirjam,
    neem ruim de tijd als je naar het Chagall museum in Nice gaat.
    Je komt niet uit gekeken.

    Veel plezier
    Carla

  3. Hoi Mirjam,
    Mooi verhaal! Inja en ik heb ook erg genoten van Bartlema. Ik dacht dat ik aardig wat van Chagall wist, maar heb die avond flink bijgeleerd. Overigens over Nice gesproken: maak een stedentrip naar die stad. Het is een mooie stad, met een oude gedeelte wat heel leuk is, maar ook met interessante musea. Niet alleen het Chagall museum is de moeite waard, maar ook dat van Matisse. Er is ook een prachtig museum voor moderne kunst. Wij zijn er twee keer geweest (de laatste keer in 2014) en het blijft boeien.
    Bezoek dan ook St. Paul de Vence, waar Chagall ligt begraven. Ooit kochten wij een litho van Chagall en ik kijk er nog elke dag met plezier naar. Hartelijke groet, Leo

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *