Teveel Geluk

Op mijn verjaardag verrasten mijn vriendinnen mij met mijzelf in viervoud. Annette, Sanne, Marlinde en Leonie wilden ‘het personage Mirjam’ weleens van binnenuit leren kennen.. Ik kreeg een schrijfworkshop ‘personages maken’. We schoven aan bij ZinTrige in Utrecht en leerden we hoe je een personage bedenkt, opbouwt en tot leven wekt. Het was een top-avond!

De Canadese schrijfster Alice Munro kreeg in 2013 de Nobelprijs voor de Literatuur als Meester van het hedendaagse korte verhaal”. Ik las eerder Lief Leven van haar en door de workshop was ik geïnspireerd om ook haar laatste bundel Teveel geluk te lezen. De tien verhalen zijn allen briljant (hoewel de laatste een beetje uit de toon valt). Thomas de Veen benoemt in NRC waarom haar verhalen zo goed zijn:

  • Het verhalen zijn net romans
  • Er gebeurt ontzettend veel
  • Het gaat over jezelf
  • Ze inspireren

Bij dat laatste punt voegt hij toe: Bij Munro voel je dat er leven is ná de verhalen. Daarom inspireren ze. Niet alles komt altijd goed, maar leven is wel beter dan dood zijn.

Die nuchterheid en wijsheid typeren de verhalen van Munro inderdaad. Er komen heftige dingen in de verhalen voor: moord, boete, aftakeling en desillusie, maar uiteindelijk gaat het over de binnenwereld van de personages die zich tot de gebeurtenissen verhouden. En die personages beschrijft ze geniaal.

Ik hou ervan.

Waar ik ook van hou zijn mijn vriendinnen die dit soort heerlijke cadeaus bedenken, zich gewoon vol overgave met mij in de workshop storten en dan ook nog werkelijk mooie, geestige en ontroerende verhalen schrijven! 

Mist

Mijn vriendinnen Leonie, Annette en ik startten jaren geleden met ‘creatief collectief’ Grof Geld. We verzorgden creatieve workshops op locatie. We hadden ons de ironische naam Grof Geld aangemeten omdat we onszelf zo goed vonden dat we er grof geld mee zouden kunnen verdienen. Er was een duidelijke rolverdeling, geënt op onze talenten: Leonie is van de kunst, Annette van de organisatie en ik ben van de praatjes (Grof Geld is in dat opzicht een voorloper van Zinnige Praat).

Hoewel Grof Geld na de komst van het kroost ter ziele is gegaan, heet onze vriendinnen-app nog steeds zo, en trekken we er geregeld op uit. Vandaag vierden we de verjaardag van Leonie in museum de Pont en het textielmuseum in Tilburg.  

Hoogtepunt was de tentoonstelling van de Belgische Ann Veronica Janssens, en dan in het bijzonder de Mistkamer. In een afgesloten container dwaal je rond in zachte roze mist, die langzaam verandert van kleur. Je moet op de tast je weg vinden. Onbestemd omdat je je oriëntatie volledig kwijt bent, maar ook magisch; er is geen horizon, er is geen grond, of plafond. Een extase van kleur.

Liza Voetman zegt op de website metropolism: 

De kunstenaar creëert een ruimte vol kleurrijke mist die je de moed geeft mentaal los te durven laten. Eenmaal buiten schreeuwt de realiteit je confronterend tegemoet, maar zie je scherper dan voorheen.

‘De moed om mentaal los te durven laten’. Voor dit soort experimenten is inderdaad enige overgave nodig. Dat is niet mijn sterkste kant dus ik bleef dichtbij mijn vriendinnen in de buurt. Het was een fascinerende ervaring, een aardig alternatief voor een geestverruimend middel waar ik mij nooit aan heb durven wagen.

‘Grof Geld of klein geluk’ zo luidde onze ondertitel. Grof Geld hebben we nooit verdiend met ons collectiefje maar momenten van klein geluk destemeer. De day trip van vandaag was er weer zo een.

Laat maar waaien

Gisteren vierde ik mijn bijna-40e verjaardag. Het was een prachtige avond met veel dierbare vrienden en vriendinnen. Marien had iedereen gevraagd een scheurkalender met ‘zinnige praat’ te vullen. Het fantastische resultaat hangt op de glazen deuren en ik heb ze vandaag met een brede glimlach gelezen en bekeken. Dokter Pareira, de arts die mij ooit behandelde in het LUMC, zei toen ik genezen was: “Je bent een gezegend mens”. Hij heeft gelijk.

Dinsdag ben ik dus officieel dertiger-af en kom ik volgens ontwikkelingspsycholoog Eriksson in de fase waarin ‘productiviteit’ de belangrijkste levensvaardigheid is. We brengen kinderen groot, maken carrière en helpen anderen. Het is de fase waarin we onze levensdoelen waarmaken (psychologie magazine, januari 2010)

De tijd van zaaien is geweest, het is tijd om te oogsten.

Ik ben erg dankbaar voor mijn gezondheid, mijn relaties, mijn werk en leven . En toch bemerk ik ook wat melancholie nu de veertig echt nadert. Ik ben officieel geen jonge hond meer, gesetteld en ach ..die oogleden gaan ontegenzeggelijk zakken

Op de laatste ZinZoekerskring behandelden we het thema passie. ‘Passie is de wind voelen in je ziel’ noemde een vriendin aan tafel het. Bevlogenheid. Dat lijkt me niet leeftijd gebonden, en ik ben van plan mijn geest nog lekker te laten waaien in de jaren die ik tegoed heb. Door te praten, te luisteren, te lezen, te ontmoeten, te verdiepen,en door te spelen. Want ‘spelen’ wordt mijn woord voor 2019. De veertiger die spelenderwijs haar levensdoelen zo’n beetje placht waar te maken. Dat lijkt me wel wat. De veertiger die de oogst binnenhaalt, maar hier en daar toch ook nog wat zaait

Je weet immers nooit wat er nog opkomt…


Boekenvrienden

Vorige week bezocht Marien en ik de tentoonstelling Human Interior in het Noord Brabants museum in Den Bosch. De foto’s van Thijs Wolzak stonden in de rubriek ‘Binnenkijken’ in het NRC en bekeken we altijd als eerste. De portretten zijn nu prachtig tentoongesteld in grote lichtbakken. Via een koptelefoontje vertellen de bewoners zelf over hun huis. Ons beider favoriet was dichter Antonio uit Rotterdam met zijn hele huis vol gedichten. Eenzaam, maar vergezeld door de personages uit zijn boeken. ‘Dat zijn mijn vrienden’.

Vorig jaar met kerst las ik ‘Een onberispelijke man’ over rechter in ruste Edward Feathers en dit jaar las ik het tweede deel van de trilogie van auteur Jane Gardam. ‘Een trouwe vrouw’ beschrijft hun leven en huwelijk vanuit het perspectief van Betty, zijn vrouw. Jane Gardam is 90 jaar en begon pas na haar veertigste met schrijven. Het zal mijn liefde voor oude mensen zijn, maar mijn favoriete boeken zijn vaak van auteurs op leeftijd (‘Stoner’ van John Williams, ‘Dat wat behouden’ blijft van William Stegner). De schrijfstijl, de thematiek, de wijsheid die uit de boeken spreekt; ik kan er geen genoeg van krijgen.

Jane Gardam zag zestig jaar geleden een meneer bij het Ritz Hotel in Londen die haar inspireerde tot het personage the Old Filth. Ze schreef een kerstverhaal over hem maar ze was nog niet klaar met hem. Toen haar man dement werd, had ze iets nodig om haar geest scherp te houden. “Mijn arme David heeft het helaas niet meer kunnen lezen, maar veel van de grapjes zijn van hem afkomstig. Niet lang na zijn dood, toen ik aan ‘Een trouwe vrouw’ werkte, stierf ook mijn dochter aan borstkanker. Het waren vreselijke jaren. Ik voelde me zó verloren. Old Filth, Betty en al die andere figuren gaven me wat houvast.

Antonio uit Rotterdam spreekt wijze woorden als hij zegt dat personages je vrienden worden. Ze geven je wijze raad, ze laten je lachen, je troosten je. Ik kijk alweer uit naar de volgende kerst: dan heb ik deel 3 over echtpaar Feathers nog tegoed..

Gloria in Excelsis Deo

Ik zit goed in mijn kerstvieringen dit jaar. Het begon al op 14 december met Gouda bij kaarslicht, oftewel kaarsjesavond. Ik mocht het dit jaar presenteren. Ik had een voorgeschreven tekst, hoefde maar een korte toelichting te geven op de artiesten, maar toch voelde ik de spanning van zo’n groots evenement in mijn benen; 20.000 bezoekers, temperatuur onder nul, en een verkouden neus (met angst voor een hoestbui in de microfoon..) Het ging allemaal prima. En toen de spanning weggeëbd was genoot ik van het samen zingen bij de boom en het magische moment dat de boom met duizenden lichtjes aangelicht werd.. 

Ook mijn eerste jaar kerstvieringen in de verpleeghuizen. Hoewel het geheugen van veel bewoners niet meer goed functioneert, zingen de meeste mensen alle kerstliederen uit volle borst mee. Er stonden drie coupletten vermeld van ‘Middenin de winternacht’ in het liturgieboekje, maar een oude dame zette monter a capella ook het vierde couplet in:

‘Zie reeds staat de morgenster, stralend in het duister. Want de dag is niet meer ver, bode van de luister’

En vanmorgen was in onze kerk Kerstfeest voor Jong en Oud. We ontbeten s’ morgens met pannenkoeken en chocolademelk, Siem mocht herder zijn in het kerstspel en natuurlijk zongen we alle bekende kerstliedjes.

Die kerstliederen die een leven lang meegaan. Die je leert op de kleuterschool, die je mee-neuriet tijdens kaarsjesavond of die je eens per jaar zingt op kerstavond in de kerk. En het zijn diezelfde liederen die je nog steeds zingt als je in het verpleeghuis zit.

Mijn favoriete kerstlied is Gloria in Excelcis Deo. Hieronder een link naar het lied door Sixpence None The Richer, met een prachtige animatie!

Een heel mooi kerstfeest gewenst!