Laat maar waaien

Gisteren vierde ik mijn bijna-40e verjaardag. Het was een prachtige avond met veel dierbare vrienden en vriendinnen. Marien had iedereen gevraagd een scheurkalender met ‘zinnige praat’ te vullen. Het fantastische resultaat hangt op de glazen deuren en ik heb ze vandaag met een brede glimlach gelezen en bekeken. Dokter Pareira, de arts die mij ooit behandelde in het LUMC, zei toen ik genezen was: “Je bent een gezegend mens”. Hij heeft gelijk.

Dinsdag ben ik dus officieel dertiger-af en kom ik volgens ontwikkelingspsycholoog Eriksson in de fase waarin ‘productiviteit’ de belangrijkste levensvaardigheid is. We brengen kinderen groot, maken carrière en helpen anderen. Het is de fase waarin we onze levensdoelen waarmaken (psychologie magazine, januari 2010)

De tijd van zaaien is geweest, het is tijd om te oogsten.

Ik ben erg dankbaar voor mijn gezondheid, mijn relaties, mijn werk en leven . En toch bemerk ik ook wat melancholie nu de veertig echt nadert. Ik ben officieel geen jonge hond meer, gesetteld en ach ..die oogleden gaan ontegenzeggelijk zakken

Op de laatste ZinZoekerskring behandelden we het thema passie. ‘Passie is de wind voelen in je ziel’ noemde een vriendin aan tafel het. Bevlogenheid. Dat lijkt me niet leeftijd gebonden, en ik ben van plan mijn geest nog lekker te laten waaien in de jaren die ik tegoed heb. Door te praten, te luisteren, te lezen, te ontmoeten, te verdiepen,en door te spelen. Want ‘spelen’ wordt mijn woord voor 2019. De veertiger die spelenderwijs haar levensdoelen zo’n beetje placht waar te maken. Dat lijkt me wel wat. De veertiger die de oogst binnenhaalt, maar hier en daar toch ook nog wat zaait

Je weet immers nooit wat er nog opkomt…


Boekenvrienden

Vorige week bezocht Marien en ik de tentoonstelling Human Interior in het Noord Brabants museum in Den Bosch. De foto’s van Thijs Wolzak stonden in de rubriek ‘Binnenkijken’ in het NRC en bekeken we altijd als eerste. De portretten zijn nu prachtig tentoongesteld in grote lichtbakken. Via een koptelefoontje vertellen de bewoners zelf over hun huis. Ons beider favoriet was dichter Antonio uit Rotterdam met zijn hele huis vol gedichten. Eenzaam, maar vergezeld door de personages uit zijn boeken. ‘Dat zijn mijn vrienden’.

Vorig jaar met kerst las ik ‘Een onberispelijke man’ over rechter in ruste Edward Feathers en dit jaar las ik het tweede deel van de trilogie van auteur Jane Gardam. ‘Een trouwe vrouw’ beschrijft hun leven en huwelijk vanuit het perspectief van Betty, zijn vrouw. Jane Gardam is 90 jaar en begon pas na haar veertigste met schrijven. Het zal mijn liefde voor oude mensen zijn, maar mijn favoriete boeken zijn vaak van auteurs op leeftijd (‘Stoner’ van John Williams, ‘Dat wat behouden’ blijft van William Stegner). De schrijfstijl, de thematiek, de wijsheid die uit de boeken spreekt; ik kan er geen genoeg van krijgen.

Jane Gardam zag zestig jaar geleden een meneer bij het Ritz Hotel in Londen die haar inspireerde tot het personage the Old Filth. Ze schreef een kerstverhaal over hem maar ze was nog niet klaar met hem. Toen haar man dement werd, had ze iets nodig om haar geest scherp te houden. “Mijn arme David heeft het helaas niet meer kunnen lezen, maar veel van de grapjes zijn van hem afkomstig. Niet lang na zijn dood, toen ik aan ‘Een trouwe vrouw’ werkte, stierf ook mijn dochter aan borstkanker. Het waren vreselijke jaren. Ik voelde me zó verloren. Old Filth, Betty en al die andere figuren gaven me wat houvast.

Antonio uit Rotterdam spreekt wijze woorden als hij zegt dat personages je vrienden worden. Ze geven je wijze raad, ze laten je lachen, je troosten je. Ik kijk alweer uit naar de volgende kerst: dan heb ik deel 3 over echtpaar Feathers nog tegoed..

Gloria in Excelsis Deo

Ik zit goed in mijn kerstvieringen dit jaar. Het begon al op 14 december met Gouda bij kaarslicht, oftewel kaarsjesavond. Ik mocht het dit jaar presenteren. Ik had een voorgeschreven tekst, hoefde maar een korte toelichting te geven op de artiesten, maar toch voelde ik de spanning van zo’n groots evenement in mijn benen; 20.000 bezoekers, temperatuur onder nul, en een verkouden neus (met angst voor een hoestbui in de microfoon..) Het ging allemaal prima. En toen de spanning weggeëbd was genoot ik van het samen zingen bij de boom en het magische moment dat de boom met duizenden lichtjes aangelicht werd.. 

Ook mijn eerste jaar kerstvieringen in de verpleeghuizen. Hoewel het geheugen van veel bewoners niet meer goed functioneert, zingen de meeste mensen alle kerstliederen uit volle borst mee. Er stonden drie coupletten vermeld van ‘Middenin de winternacht’ in het liturgieboekje, maar een oude dame zette monter a capella ook het vierde couplet in:

‘Zie reeds staat de morgenster, stralend in het duister. Want de dag is niet meer ver, bode van de luister’

En vanmorgen was in onze kerk Kerstfeest voor Jong en Oud. We ontbeten s’ morgens met pannenkoeken en chocolademelk, Siem mocht herder zijn in het kerstspel en natuurlijk zongen we alle bekende kerstliedjes.

Die kerstliederen die een leven lang meegaan. Die je leert op de kleuterschool, die je mee-neuriet tijdens kaarsjesavond of die je eens per jaar zingt op kerstavond in de kerk. En het zijn diezelfde liederen die je nog steeds zingt als je in het verpleeghuis zit.

Mijn favoriete kerstlied is Gloria in Excelcis Deo. Hieronder een link naar het lied door Sixpence None The Richer, met een prachtige animatie!

Een heel mooi kerstfeest gewenst!

Allerzielen

Een goede katholieke traditie is om op Allerzielen, 2 november, de doden te gedenken. Vorige week donderdag was er een herdenkingsbijeenkomst in het ene huis waar ik werk, en vanmiddag in het andere verpleeghuis. De namen van de overledenen worden genoemd, er worden rozen in een vaas geplaatst en lichtjes aangestoken. Ik mocht de bijeenkomst inhoud geven door mooie gedichten uit te kiezen en muziek. Spannend vond ik het, zo de eerste keer. Zorgvuldigheid en ingetogenheid zijn niet mijn beste eigenschappen. Maar het was erg mooi, en het geeft veel voldoening om dit met elkaar te doen; de medewerkers van de zorg, managers, vrijwilligers en bewoners.

Terwijl de pianist het Taizé-lied “Als alles duister is” speelde kwamen familieleden naar voren om een kaarsje voor hun dierbare aan te steken. Er was niets afgesproken maar als vanzelf werd er een kruis gelegd van waxinelichtjes. Het ontroerde me een beetje dat het symbool zomaar ontstond. Een collega vertelde mij dat hij in het kruis een verwijzing zag naar alle horizontale relaties (de relaties tussen mensen) en de verticale lijn te zien als de relatie tot het transcendente. Zonder dat de bijeenkomst religieus was waren beiden voelbaar. Bij het noemen van de namen, las ik het volgende gedicht van Wibe Veenbaas:

Waarom hebben alle dingen een naam?

Vroeg het meisje aan de meester

Het was even stil

En hij antwoordde

Wat een mooie vraag!

Je naam heb je van je ouders gekregen

Omdat je een naam hebt, kan ik je roepen

En als ik je roep, kun je bij me komen

En als je komt, kan ik je vasthouden

En als ik je vastpak, kan ik je loslaten.

 

 

Maria by Callas

Marien en ik delen de liefde voor biografieën en muziekdocumentaires. Zaterdag zagen we de film over Maria Callas. Deze operazangeres voldeed aan alle criteria om icoon te worden. Haar bijnaam was dan ook la Divina ‘de goddelijke’. Ze was een groot zangeres en had een weergaloos acteertalent (‘ze vrat haar publiek op’ aldus Trouw journalist Peter van der Lint). Ze trok massa’s publiek die haar aanbaden. Tegelijkertijd waren er mensen die speciaal naar haar concert kwamen om boe te roepen. Ze was mooi, maar meer nog was ze charismatisch en grillig. De roddelpers kon geen genoeg krijgen van haar privé-leven. Met name haar liefdesrelatie met miljonair Aristoteles Onassis sprak tot de verbeelding. Hij kwetste haar diep door met weduwe Jacky Kennedy te trouwen. Ze leed aan ernstige depressies en angsten. Ze stierf jong –zoals een goed icoon betaamd- in 1977 op 53-jarige leeftijd in Parijs. Eenzaam en uitgeblust.

Maria by Callas is een mooie documentaire waarin Maria Callas steeds zelf aan het woord is middels interviews, beeldmateriaal en brieven. Het is eigenlijk erg verdrietig om te zien hoe ze worstelt met het leven, verscheurd tussen haar eigen verlangens (een gezin, liefde en genegenheid) en haar bestemming (operazangeres worden). Die bestemming had haar moeder voor haar bedacht.

“Ik wil graag Maria zijn, maar er wordt van me verwacht dat ik Callas ben”, zegt ze. “Dus ik probeer ze zoveel mogelijk allebei te zijn. Ik denk dat ze naast elkaar bestaan, want Callas is ooit Maria geweest.

Ik bleef achter met het besef dat het haar niet gelukt is die beide rollen te integreren. Het holde haar uit om icoon te zijn, aan de verwachtingen van haar omgeving te voldoen, haar status van superster vol te blijven houden. Zoals het ook Michael Jackson verging, Elvis Presley, Amy Winehouse en vele anderen. Het is eenzaam aan de top.

https://www.youtube.com/watch?v=-hCTXVayUlA