Vlamberken en kroketten


Gisteren vierden we de 40e verjaardag van Marien. Een heerlijk tuinfeest met veel vrienden, witte wijn en kroketten. Vandaag, the day after, genieten we na en bekijken we alle cadeaus. Echte mannen cadeaus; bier, kaas, messen, kookboeken en het boek De Man het Hout van de auteur Lars Mytting. Deze filosofische uiteenzetting over hout en houthakken werd een bestseller in Noorwegen.

Toevallig las ik afgelopen week De Vlamberken, ook van Mytting. Een verhaal gaat over de 23-jarige Edvard die op een Noorse boerderij door zijn grootouders wordt opgevoed. Zijn ouders kwamen onder geheimzinnige omstandigheden om het leven in Frankrijk. Hij was daar zelf ook bij als 3-jarig kind maar kan zich er weinig van herinneren. Na de dood van zijn opa gaat hij op onderzoek naar wat er precies gebeurd is, en naar zijn eigen roots.

Ook in dit boek spelen bomen en hout een belangrijke rol. Mytting kan er gepassioneerd over schrijven. Hoewel deze thriller-achtige roman niet echt tot mijn favoriete genre behoort, heb ik het met plezier gelezen.

Wat mij het meeste aansprak is de steeds intenser wordende behoefte van Edvard om de geschiedenis te reconstrueren, en zijn ouders te leren kennen. Hoe dichter hij bij de plek des onheils komt, des te intenser worden zijn herinneringen. In beelden, geuren en sensaties komen ze tot hem. Ook bepaalde eigenschappen van zichzelf kan hij beter plaatsen als hij zijn (groot-)ouders –via verhalen en voorwerpen- leert kennen.

Het is fijn om jezelf binnen je familieverhaal te kunnen plaatsen, en sommige eigenschappen en/of uiterlijke kenmerken te herkennen in je ouders of grootouders. Of in je kind.. Ter gelegenheid van zijn verjaardag selecteerde Marien 40 foto’s om zijn afgelopen 40 levensjaren in beeld te vangen.

Marien als 3-jarig jongetje

Dat zijn uiterlijke kenmerken zijn doorgegeven aan het nageslacht behoeft weinig betoog ..

Maar ook bepaalde voorkeuren lijkt Siem te hebben overgenomen van zijn vader. Marien had voor de gelegenheid 50 kroketten besteld in de loop van de avond; zijn favoriete snack. Siem wist zijn aftocht naar bed tot ver over tienen te rekken.

Hij had toen drie kroketten op..

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on Google+Share on LinkedInEmail this to someone

Jihad van liefde

Afgelopen maandag gaf ik een minicollege islam en migrantenchristendom. Altijd spannend omdat de discussie over de islam op het scherpst van de snede gevoerd wordt. En toen wisten we nog niet eens dat die nacht een IS-aanhanger zichzelf zou opblazen na oploop van een popconcert in Manchester. Weer een aanslag. Dit keer met tientallen onschuldige tienermeisjes en hun ouders. Drama.

Je kunt moeilijk volhouden dat religie niets met geweld te maken heeft. Niet omdat religie op zichzelf gewelddadig is, maar omdat een religie door mensen wordt vormgegeven. Maar ook wanneer religie uit de wereld zou zijn is het geweld niet verdwenen.

Geweld hoort tot de menselijke conditie, stelt filosoof Hans Achterhuis in zijn magnum opus Met Alle Geweld. Dat kun je maar beter onder ogen zien en het proberen met wetten, instituties en zelfinzicht zo veel mogelijk te kanaliseren en te beperken. Aan het einde van zijn boek introduceert hij het mooie begrip ‘morele onverschrokkenheid’. Er zijn mensen die in een situatie van van geweld en wreedheid een ander geluid laten horen of met gevaar voor eigen leven proberen ‘het goede’ te doen. Martin Luther King en Nelson Mandela zijn natuurlijk legendarische voorbeelden maar ik moet ook denken aan pater Frans van der Lugt of al die helden van Artsen zonder Grenzen in Zuid Sudan…

Deze voorbeelden van morele onverschrokkenheid zijn belangrijk en moeten verteld worden, aldus Achterhuis.

Daarom las ik maandag na afloop een tekst voor van de Marokkaanse Belg Mohamed El Bachiri. Hij verloor in maart 2016 zijn geliefde vrouw Loubna bij de aanslagen in Brussel en hij schreef het indrukwekkende boekje ‘Een jihad van liefde’. Als je 6 minuten tijd hebt; laat je dan inspireren door dit voorbeeld van morele onverschrokkenheid.

https://www.youtube.com/watch?v=clkzGkyqzoo

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on Google+Share on LinkedInEmail this to someone

Tremendum et Fascinans

Afgelopen week beleefde ik samen met mijn ouders, broer, Marien en Siem een prachtige familievakantie op Sicilië. Ons huis keek uit op de Etna. De imposante vulkaan is altijd actief en gehuld in een rookpluim. ‘s Avonds, in het donker, zagen we een onheilspellende oranje gloed. Donderdag waagden we het erop het natuurfenomeen van dichterbij te bekijken. Gedurende de tocht omhoog waanden we ons steeds meer in een soort maanlandschap (grillige witte berken in een zwarte lavastenen omgeving) en werden de stofdeeltjes steeds fijner (om het beeld compleet te maken: ik liep twee ontstoken ogen op..)

De oude Grieken dachten dat er Cyclopen -woeste reuzen met 1 oog- woonden op de Etna. De Romeinen meenden dat de Etna de thuisbasis moest zijn van Vulkanus; de God van het vuur. Ik snap het wel. De spuwende berg spreekt tot de verbeelding. Ik moest denken aan de woorden van de Duitse godsdiensthistoricus Rudolf Otto “tremendum et fascinans”. Hij gebruikte deze woorden -angstaanjagend en tegelijk fascinerend- voor een religieuze ervaring.

Nu zou ik mijn ontmoeting met de Etna geen religieuze ervaring willen noemen, maar je komt wel tot het ongelooflijke besef dat die lava uit de Etna, uit het binnenste van onze aarde komt. Wij leven met z’n allen op een kolkende vurige massa met een korstje eromheen..


Hoe wordt die bol in vredesnaam bij elkaar gehouden al vele miljoenen jaren? De een zal zeggen dat er een God moet zijn die alles im innersten zusammenhalt (weer een uitspraak van een slimme Duitser: namelijk Goethe). De ander zal zeggen dit het mysterie van de kosmos is. Misschien is het beiden waar.

Hoe dan ook; op die kleine bol in die oneindige kosmos is het soms goed toeven. Dat heb ik de afgelopen week in ieder geval ervaren.

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on Google+Share on LinkedInEmail this to someone

Stille Zaterdag

Marien is druk met de voorbereiding van Isabel Iskariot, een muziek/theaterstuk gebaseerd op de Matthaüs Passion. Volgend jaar in de lijdenstijd zal deze familievoorstelling op de planken komen. Ter voorbereiding verdiepen we ons in het meesterwerk van Johann Sebastian Bach.

Gisteren, op Goede Vrijdag, keken we naar de documentaire de Matthaus Missie over de interpretatie en uitvoering door Reinbert de Leeuw. Met een fascinerende bevlogenheid gaat de 78-jarige dirigent op in het stuk van Bach. Ik vond het prachtig om te zien en deze hele Stille Zaterdag zingen de klanken nog na in mijn hoofd.

Vorige week bezocht ik met Ineke en JanJaap (vrienden en de initiators van Isabel) de Matthaus op de TU Delft door studentenkoor/-orkest Krashna Musika. Ik had het boek van Mischa Spel en Floris Dan op schoot. Op de achterflap staat: ‘Na het lezen van deze luistergids zal de lezer Bachs passiemuziek beter begrijpen en nog mooier vinden’. En inderdaad, als leek is het erg fijn om bij de aria’s, recitatieven en koralen de vertaling bij de hand te hebben, en uitleg en ervaringen te lezen van dirigenten, musici en muziekminnende schrijvers zoals Ramsey Nasr of presentator Paul Witteman.

Misschien wel de meest bekende en emotionele aria is Erbarme dich. Barokviolist Shunske Sato zegt hierover in het boek:

De aria Erbarme dich is een van de geliefdste delen uit de hele passie en volgt direct op een sleutelmoment uit het passieverhaal. Zoals Jezus al had voorspeld, heeft Petrus hem verloochend, gedaan alsof hij hem niet kende. Petrus schaamt zich diep en smeekt hem op vergiffenis. Die smeekbede is Erbarme Dich. Een direct appel op de vergevensgezindheid van Jezus: de verraden vriend en meester. Maar de ontroerende kracht zit hem natuurlijk niet alleen daarin. Verraad om ontrouw zijn aan jezelf en anderen, en schaamte daarover en de hoop op vergiffenis gaat iedereen aan.

De Matthaus Passion lijkt ieder jaar meer aandacht te krijgen, terwijl het nou niet echt van deze tijd is om bijna drie uur lang te luisteren naar muziek. Het is ook wel een uitdaging moet ik zeggen. Het vraagt iets van je concentratie, van je neiging om op je telefoon te kijken, of om te denken aan de blog die je erover zou kunnen schrijven. Maar uiteindelijk lukt het me om naar binnen te keren. Me mee te laten voeren. En stil te worden ..

Shunske Sato in het Concertgebouw:

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on Google+Share on LinkedInEmail this to someone

Oude liefde

toneelstukje met mijn broer, neef en nichten, 1988

Toen ik 7 was (en mijn broer 11) speelde hij Meester Pennelik in de gelijknamige schoolmusical. Vanaf dat moment was ik verkocht. Ik wilde ook op toneel. Eigenlijk ben ik er altijd, op enigerlei wijze, mee bezig geweest. Theaterlessen in de Goudse Garenspinnerij op m’n 11e. Toneelspelen bij de CJV op m’n 16e. De opleiding tot dramatherapeut op m’n 19e. En natuurlijk Maria Magdalena in KUS op m’n 25e. De laatste jaren komt die expressieve kant van mij er wat bekaaid vanaf.

Dinsdag had ik het weer even helemaal te pakken. Ik volgde een workshop Bibliodrama. Ik had er weleens van gehoord maar altijd wat twijfels; het klinkt zo vroom om Bijbelverhalen na te spelen. Ik vond het echter een heel bijzondere ervaring.

Maria Magdalena, KUS 2004

Volgens het Centrum voor Bibliodrama is het een methode om je eigen levensverhaal en bijbelverhalen aan elkaar te spiegelen. Spelenderwijs en interactief ontdek je hoe het bijbelverhaal jouw verhaal belicht,en hoe jouw levensverhaal meespeelt in de uitleg van het bijbelverhaal. Deze wisselwerking draagt bij aan de spirituele ontwikkeling van de deelnemers.

We gingen –na een goede opwarming – aan het werk met het verhaal uit het Oude Testament over het volk Israël dat door Mozes uit Egypte was geleid. Zij kwamen bijna om van de dorst in de woestijn en stelden Mozes (en God) verantwoordelijk voor hun misère. Mozes, in het nauw gedreven, wendde zich tot God en vroeg wat hij moest doen. De Eeuwige gaf hem de opdracht naar de berg Horeb te gaan en met zijn staf op de rots te slaan. Er kwam water uit de rots en het volk was gered.

Een wonderlijk verhaal –zoals zoveel verhalen uit de Bijbel- maar eigenlijk ook een verhaal waarin heel veel niet verteld wordt. De Bijbel is een meerstemmig boek; een boek vol tegenstijdigheden, niet bedoeld voor een eenduidige interpretatie. Een boek ook vol verhalen over menselijke emoties, beproevingen, ervaringen. Daarom blijft het boeien voor zowel religieuze- als niet religieuze mensen (Guus Kuijer heeft inmiddels al vijf delen geschreven van zijn Bijbel voor ongelovigen)

Voor mij was het als het hervinden van een oude liefde die eigenlijk heel leuk samen bleek te kunnen gaan met een andere grote liefde. Theater en Religie.

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on Google+Share on LinkedInEmail this to someone