Adieu Swanenburghshofje!

Donderdag nam ik na vijfenhalf jaar afscheid van ’t Swanenburghshofje, SchuldHulpMaatje en alle externe collega’s uit het Goudse. Het was een hartverwarmend afscheid. Mijn werk bij ’t Swanenburghshofje was zeer afwisselend en ik heb alle vrijheid gekregen om de functie naar eigen inzicht in te vullen. Voor mij was het werken met vrijwilligers nieuw en ik ben onder de indruk geraakt hoe zij zich inzetten voor mensen die -vaak- in diepe problemen verkeren. Toen ik spreekuur bij de Voedselbank hield, kon een cliënt van Schuldhulpmaatje er maar niet uit dat iemand in zijn vrije tijd zich met zijn financiële shit wilde bezighouden. En toen een bewoner na een jaar een eigen woning kreeg schreef hij: “Dank voor jullie goede zorgen. Zonder jullie was ik nergens meer”

Het hofje biedt iets heel basaals: namelijk een dak boven je hoofd als je geen huis hebt. Een mogelijkheid om een jaar lang je leven op de rit te krijgen en integere gesprekspartners om je doen en laten te overdenken. Een life-event gaat niet zelden gepaard met financiële problemen. Daarom zijn er die deskundige en aardige schuldhulpmaatjes die daarin ondersteunen.

Het was voor mij voor het eerst dat ik in een christelijke organisatie werkte, en ik had aanvankelijk twijfels of ik –als vrijzinnige- wel in een dergelijke setting paste. Niets is minder waar. Ik heb de interkerkelijkheid als verrijkend ervaren. En wat bleek; in het hofje ging het niet over theologie maar over handen uit de mouwen. Het ging niet over bekeren maar inspireren. En iedere vergadering beginnen met bezinning ben ik gaan waarderen. Voordat je aan het werk gaat met elkaar delen waarom je doet wat je doet. Een stukje uit de krant, uit de Bijbel, een gedicht of een citaat. Dat zouden meer mensen moeten doen!

Onderstaand gedicht van Vaclav Havel heb ik regelmatig gelezen als opening en zegt iets over de bezieling die ik de afgelopen jaren heb mogen ervaren:

Diep in onszelf dragen wij hoop;

Als dat niet het geval is,

is er geen hoop.

 

Hoop is een kwaliteit van de ziel

en hangt niet af van wat er in de wereld gebeurt.

Hoop is niet

voorspellen of vooruitzien.

Het is een gerichtheid van de geest,

een gerichtheid van het hart,

verankerd voorbij de horizon.

Hoop in deze diepe en krachtige betekenis

is niet hetzelfde als vreugde omdat alles goed gaat,

of bereidheid je in te zetten voor wat succes heeft.

Hoop

is ergens voor werken

omdat het goed is,

niet omdat het kans van slagen heeft.

Hoop is niet hetzelfde als optimisme;
evenmin de overtuiging dat iets goed zal aflopen.


Het is de zekerheid
 dat iets zinvol is
 onafhankelijk van de afloop,
 onafhankelijk van het resultaat.

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on Google+Share on LinkedInEmail this to someone

Die enorme eindeloze zee

Ik heb altijd iets religieus gehouden, ik heb er sowieso nooit verachting voor gevoeld. Ik zou wel willen dat ik ..iets van dat kinderlijke godsgeloof bewaard had. In mijn dromen heb ik het nog wel. In mijn dromen”.

Geert Mak in interview NRC, afgelopen weekend

Zondag, het was eerste Advent, heb ik meegewerkt aan een viering van het Oecumenisch Initiatief Gouda. Het thema was Dromen met je ogen open. In de voorbereidingsgroep vroegen we ons af of we dat zelf eigenlijk -nog- deden; dromen met je ogen open. Als kind kon ik intens verlangen naar het moment dat ik mijn nieuwe schoenen aan mocht (ik zette ze naast mijn bed), naar de eindmusical van groep acht (ik speelde Kleine Jopie) en naar de kerst (kerstnachtdienst en daarna saucijzenbroodjes eten uit de kleine gammele Melita-oven). Als kind kun je ervan dromen, en er heilig in geloven, dat alles alleen nog maar mooier wordt. Je wordt nog niet gehinderd wordt door realiteitszin, voortschrijdend inzicht of scepsis. En je had soms ook nog –zoals Geert Mak beschrijft- dat kinderlijke godsgeloof.

Op de voorkant van het liturgie boekje stond bovenstaande afbeelding van le Petit Prince van Antoine de Saint-Exupéry. Een van de citaten van de Kleine Prins is:

Als je een schip wil bouwen, roep dan geen mannen bij elkaar om hout te verzamelen, het werk te verdelen en orders te geven. In plaats daarvan, leer ze verlangen naar de enorme eindeloze zee.

Ik ben zo blij dat er schrijvers, zangers, kinderen, kunstenaars, profeten en gewone stervelingen zijn die het talent hebben op een andere wijze naar de werkelijkheid te kijken. Zij schetsen soms vergezichten waardoor je geprikkeld, ontroerd of geïnspireerd wordt. Of uitgedaagd wordt weer met open ogen te durven dromen.

 

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on Google+Share on LinkedInEmail this to someone

De moeder van Sonja

Sonja op.. (maandag, dinsdag, woensdag enzovoort) was een praatprogramma op de televisie dat me nog goed kan herinneren. Sonja Barend als boegbeeld van de VARA met –in de jaren tachtig en negentig- grote schoudervullingen en een korte coupe. Ik vond haar altijd krachtig en stads.

Onlangs kwam haar biografie uit. Daarin vertelt ze over haar leven, haar carrière, de kanker die haar tot vier maal toe overkomt. Maar bovenal gaat het boek over haar familiegeschiedenis en de relatie met haar moeder. In 1942, Sonja is twee, wordt haar joodse vader David thuis opgehaald door twee keurige Nederlandse mannen. Haar (katholieke) moeder laat de mannen binnen en hij zegt ten afscheid tegen zijn vrouw: Je ziet mij nooit meer terug. Hij krijgt gelijk; hij sterft in Auschwitz. Haar moeder laat zich van hem scheiden en hertrouwt snel daarna. Sonja ontdekt pas later dat haar stiefvader, niet haar echte vader is. Als Sonja haar moeder vraagt naar haar vader krijgt ze als antwoord: ‘Ach kind, het is allemaal zo lang geleden’. Ze neemt haar geheimen mee het graf in.

Waarom zit ik opgescheept met al die raadsels? Waarom heb je het verleden met mijn vader vermalen in je hoofd als de bonen in je geliefde ouderwetse koffiemolen? Waarom heb je mij opgezadeld met dat ‘uitgewiste’ verleden, dat altijd in mijn hoofd aanwezig is als een ondoorzichtige grijze wolk? Waarom kan ik niet gewoon woedend op je zijn, of je, al is het maar een halfuurtje, gewoon eens lekker haten? Waarom kan ik niet anders dan je in bescherming nemen en zielsveel van je houden?

Met mijn moeder, 1981

De relatie met je moeder is een bijzondere. Ik bof met de mijne. Maar ook als de relatie complex of moeizaam is, of vol onuitgesproken zaken zoals bij Sonja. Het blijft je moeder. Een mooie rubriek in de weekend editie van NRC vind ik ‘Lessen van mijn moeder’. Ontroerend vond ik de bijdrage twee weken terug van theatermaakster Marjolijn van Heemstra:

Mijn moeder gaat me voor over een slingerpaadje tussen braamstruiken. Het begint langzaam licht te worden. Ik kijk naar haar bruine jas, haar rechte rug. Mijn open, ondoorgrondelijke moeder die met één blik kan vergeven en veroordelen. Mijn zachte, ernstige moeder om wie ik soms zo hard moet lachen dat ik er van huil.

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on Google+Share on LinkedInEmail this to someone

Waarom arme mensen domme dingen doen

Qua werk en studie heb ik twee liefdes: levensbeschouwing en maatschappij. De afgelopen vijfenhalf jaar heb ik met veel plezier in ’t Swanenburghshofje gewerkt. Een belangrijk onderdeel van mijn werk was de coördinatie van SchuldHulpMaatje. Schulden en armoede is geen onderwerp waar je vrolijk van wordt. Mensen met schulden schamen zich en de publieke opinie is ook niet erg mild. In schulden zit het woord ‘schuldig’. De mores is: je bent verantwoordelijk voor je geldzaken, je moet niet meer uitgeven dan je hebt en als je je rekeningen niet betaalt moet je op de blaren zitten. Allemaal waar, maar de oplossing is complexer dan alleen te hameren op verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid.

Dennis is een van de hoofdpersonen in Schuldig van HUMAN

Gisteren was ik dagvoorzitter bij een dag over financiën en schulden in de Garenspinnerij georganiseerd door Gemina Budgetlink. Nadja Jungmann, lector Schulden en Incasso van de Hogeschool Utrecht hield een boeiende lezing over haar onderzoek m.b.t stress en schulden. De aanzet voor haar onderzoek kwam door het boek Schaarste van Mullainathan en Shafir -wetenschappers van Harvard en Princeton- het hele artikel is hier te lezen Kern van het betoog is dat chronische stress het brein aantast. Als je lijdt aan schaarste -of het nu om geld, tijd of sociale contacten gaat- ben je niet meer goed in staat op lange termijn te denken, je werkgeheugen wordt aangetast waardoor je afspraken vergeet en je bent minder goed in staat om je eigen aandeel in de situatie te zien. Schaarste zorgt voor een tunnelvisie.

Mensen die te maken hebben met hevige stress blijken13 punten te zakken als hun IQ wordt gemeten. Je wordt dus letterlijk een beetje dommer van chronische stress. Het goede nieuws is dat je IQ ook weer kan herstellen als de stress verdwijnt. Nadja Jungmann gaf handreikingen voor hulpverleners om hiermee om te gaan. Daarnaast ben ik er zelf van overtuigd dat het ook zou helpen als het moeilijker zou worden gemaakt om schulden te maken en als incassobureaus en de handel in schulden wordt aangepakt, maar dat is een andere discussie.

De documentaire Schuldig van HUMAN geeft een bijzonder inkijkje in het leven van mensen in chronische armoede. De documentaire is terecht bekroond met de Zilveren Nipkowschijf.

https://www.youtube.com/watch?v=ouaTfUvtEik

In januari is het tijd om me verder te bekwamen in die andere liefhebberij: ik word geestelijk verzorger in de ouderenzorg bij Laurens in Rotterdam! Daar zal ik waarschijnlijk met heel andere vormen van schaarste geconfronteerd worden..

 

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on Google+Share on LinkedInEmail this to someone

De Onderwerping

Voor onze leesclub las ik de Onderwerping van Michel Houellebecq. Het boek is verwarrend, maar de situatie rond het verschijnen is met recht absurd te noemen. Op de dag van de aanslag op Charlie Hebdo stond Houellebecq op de cover van het blad en stond er een interview met hem in. Het boek zou een felle aanval op de islam zijn. Cartoonisten en journalisten werden vermoord terwijl ze hierover vergaderden.

De Onderwerping vertelt over een eenzame, aan droevige seks verslaafde professor aan de Sorbonne in Parijs. Het is aan de vooravond van de verkiezingen 2022. De (fictieve) Moslimbroederschap verslaat Marine le Pen en Frankrijk verandert binnen een paar maanden in een moslim-staat. Het idee wat Houellebecq uitwerkt is spannend: het land van de vrijheid, gelijkheid en broederschap verandert geruisloos in een land waar de “sharia-light” wordt ingevoerd inclusief polygamie voor mannen. Ik vond het niet erg geloofwaardig dat alle burgers (waarvan de helft vrouw..) stilzwijgend akkoord gaan met deze omwenteling. Het boek bevat niet alleen islam-kritiek. Het hekelt misschien nog wel meer de westerse samenleving.

Christiaan Weijts van de Groene Amsterdammer merkt op dat er een verwantschap tussen Houellebecq en de islam is:

Allebei zijn ze fel gekant tegen de consumptiemaatschappij en andere verworvenheden van het vrije Westen. Allebei geloven ze dat dit systeem ten dode is opgeschreven. En zolang er geen eigen alternatief vanuit het Westen komt tegen de malaise zal een religie in dat gat springen, is de hypothese van deze roman.

De analyse is prikkelend. Maar Houellebecq heeft wel een heel zwartgallig mens-en wereldbeeld. Enerzijds is er de cynische, intellectueel zonder enige vorm van zingeving, en een moslim die aast op islamisering van heel Europa. De hele wereld hangt aan elkaar van macht en opportunisme. Ik heb toch de hoop -en de ervaring -dat er tegenkrachten zijn; mensen waar je aan op kunt trekken, ontwikkelingen die hoopgevend zijn (zoals de overwinning van Macron) en vormen van levensbeschouwing die meer zijn dan een rechtvaardiging van eigenbelang.

Houellebecq staat bekend als een ‘bezopen provocateur’ waar je voor of tegen bent. Ik zou niet graag een avondje met hem doorzakken, maar –eerlijk is eerlijk- zijn boek zorgde wel voor een zeer boeiende gespreksavond.

 

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on Google+Share on LinkedInEmail this to someone